Rosalie Delhaas is bij de provincie Zuid-Holland als ambtelijk opdrachtgever verantwoordelijk voor de Energietransitie met de teams Opwek (Zon, Wind, RES), Eerlijke energietransitie en Warmte en Energie-infrastructuur. Deze teams werken samen met regio’s en partijen om uitvoering te geven aan het Energiebeleid. Bestuurlijk opdrachtgever is gedeputeerde Arno Bonte. Rosalie is als lid van de Stuurgroep betrokken bij ERDH. Ook is zij lid van de ambtelijke adviesgroep van provincies en van de Raad van Advies van Recharge Earth.
Het provinciehuis is in 2022 grondig gerenoveerd met oog voor duurzaamheid. Bouwmaterialen werden zoveel mogelijk hergebruikt. Op het dak van middengebouw zijn PV-panelen geplaatst. Gevelisolatie werd toegepast en een WKO zorgt voor verwarmen en koelen. De ramen zijn uitgevoerd met drielaags glas.
Provincie Zuid-Holland; trekker van kennisdelen in ERDH-programma
Anders dan bij ERDH-partners gemeente Den Haag en Rijksvastgoedbedrijf heeft de provincie geen grote vastgoedportefeuille. Het gerenoveerde provinciehuis is duurzaam, circulair en energieneutraal. De oorspronkelijke materialen zijn zoveel mogelijk behouden of opnieuw gebruikt.
Binnen het programma ERDH is de provincie trekker van het thema kennis; zo wordt opgedane kennis en ervaring gedeeld met professionals in de energietransitie, in Den Haag en daarbuiten, zodat die professionals niet iedere keer opnieuw het spreekwoordelijke wiel hoeven uit te vinden.
Zuid-Holland: energie-intensieve regio
Vanwege de industriële en stedelijke structuur, met de haven, petrochemie en complexe logistiek is Zuid-Holland is één van de meest energie-intensieve regio’s van Nederland. Delhaas: “Besparen en efficiënt benutten van energie is het vertrekpunt voor de provincie. Daarbij moet de energietransitie haalbaar en betaalbaar zijn voor iedereen; een slimme en schone economie waar fossiele bronnen worden vervangen door hernieuwbare bronnen. De provincie richt zich hierbij op stimuleren van regio’s bij het realiseren van de RES-doelstellingen (Regionale samenwerkingsverbanden); het actief betrekken van gemeenten bij de energietransitie, het delen van kennis, het stimuleren van innovatie, het aanpakken van netcongestie en het meervoudig benutten van de beschikbare ruimte."
Provincie helpt kansen benutten bij energietransitie en aanpak netcongestie
Als bestuurslaag tussen Rijk en gemeenten heeft de provincie een verbindende rol in de energietransitie. Delhaas: “Wij helpen gemeenten en bedrijven om kansen te benutten en knelpunten op te lossen, met financiële ondersteuning, kennisuitwisseling en onderzoek, zoals bij het verkrijgen van zeggenschap over een lokale, duurzame energievoorziening. Met de provinciale subsidieregeling kunnen bijvoorbeeld maatschappelijk vastgoedinstellingen subsidie aanvragen voor zon op grote daken en met een andere regeling stimuleert de provincie investeren in lokaal eigendom. Via communities of best practices delen we kennis en ervaringen met gemeenten die aan een eerlijke energietransitie werken ten behoeve van besparing en verduurzaming van huurwoningen."
"De energietransitie is in Zuid-Holland een flinke uitdaging, maar het brengt ook nieuwe kansen met zich mee, zoals het benutten van restwarmte."
Zon, wind en warmte bij energietransitie Zuid-Holland
De provincie stimuleert de aanleg van zonnepanelen op grote daken en parkeerplaatsen. Bij het stimuleren van zonnepanelen wordt de zonneladder gehanteerd; eerst op daken voordat andere locaties in beeld komen. De Zuid-Hollandse ondergrond heeft een hoge potentie voor het gebruik van aardwarmte en heeft vanwege de grote haven ook veel restwarmte. Delhaas: “Het gebruik van rest- en aardwarmte via een collectief warmtesysteem heeft een enorme potentie. Bovendien is er een dichte bebouwing en een groot tuinbouwcluster waardoor gebruik dichtbij is. Hiermee kan by far de grootste klimaatwinst behaald worden. Die potentie reikt tot ruim 1 miljoen huishoudens en vele (tuinbouw) bedrijven in Zuid-Holland. Belangrijk voordeel daarbij is ook dat bij meer gebruik van warmte ook de netcongestie vermindert doordat dit verdere elektrificatie beperkt of voorkomt. Zo snijdt het mes aan beide kanten. Samen met het Rijk bouwt de provincie aan het warmtesysteem Zuid-Holland. Een kwartiermaker van het Rijk helpt de provincie hierbij. De provincie stimuleert de clusterbenadering van gemeenten die met elkaar lokale warmteprogramma’s ontwikkelen. Juist via het thema kennis, waarvan de provincie binnen ERDH de trekker is, stellen we ons op als ambassadeur van dit programma. Kennis fungeert hierbijin mijn ogen als multiplier en versneller van de energietransitie”.
"Gebruik van rest- en aardwarmte via een collectief warmtesysteem heeft een enorme potentie. Zo kan 'by far' de grootste klimaatwinst behaald worden."
Samen met organisaties, bedrijven en inwoners de energietransitie vormgeven
Gemeenten, provincies en waterschappen werken samen in het Nationaal Programma Regionale Energiestrategieën. In 30 regio’s in heel Nederland werken partijen aan regionale keuzes voor de energietransitie en zij betrekken hierbij maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners. In een RES is de ambitie van de regio voor de opwek van zonne-energie en windenergie vastgelegd. De provincie Zuid-Holland is partner in elk van de zeven Zuid-Hollandse RES’en. Delhaas: “Met de provinciale betrokkenheid bij RES draagt de provincie bij aan de realisatie van deze ambities, aan het verbreden van de agenda naar warmte en aan de energie-infrastructuur.“
Netcongestie verzachten voor vestigingsklimaat en woningbouwplannen
Netcongestie in Nederland en op provinciaal niveau raakt inwoners en bedrijven. Nu nog alleen nieuwe grootverbruikers, maar vanaf 1 juli ook kleinverbruikers. Hiermee worden ook de woningbouwplannen geraakt. Delhaas: “Netcongestie heeft grote gevolgen voor het vestigingsklimaat, voor het aansluiten van nieuwe woningen, de aanleg van het warmtesysteem en de ontwikkeling van laadpalen, etc. Tot het elektriciteitsnet versterkt is (circa 2035) zijn veel maatregelen nodig om congestie terug te dringen, onder andere met netbewust bouwen en het net slimmer te gebruiken via energiehubs.”
Beeld: © Provincie Zuid-Holland
Vooraanzicht van in 2022 circulair gerenoveerd provinciehuis Zuid-Holland.
ERDH helpt energietransitie versnellen
Delhaas onderstreept het belang van ERDH: “Ik vind ERDH een mooi initiatief. Het programma biedt als samenwerkingsplatform veel kansen in Den Haag waar je als partners met elkaar de energietransitie kunt helpen vormgeven en versnellen.” Door samen te werken, boek je betere resultaten, is haar overtuiging: “Binnen deze samenwerking sluiten warmtetransitie en collectieve warmtesystemen zoals WKO-netwerken goed aan op prioriteiten van de provincie Zuid-Holland.”
Delhaas ziet uit naar de ontwikkeling van energiehubs door ERDH. De provincie wil de hierbij opgedane kennis inzetten om onder andere mini-warmtenetten en energiehubs tussen bedrijven en huishoudens mogelijk te maken. Delhaas: “Om dit te kunnen realiseren, is aanpassing van verouderde wetgeving nodig en zal de tariefstelling van warmtenetten eerlijker moeten worden. Het Rijk stelt randvoorwaarden; dat moet wat betreft duurzame warmte nog op orde gebracht worden. Onze hoop is erop gevestigd dat het nieuwe kabinet hier werk van maakt.”
Zuinig zijn op onze planeet
Rosalie toont zich in het gesprek maatschappelijk betrokken: “Ik vind het niet oké als wij de planeet uitwonen. We moeten echt meer ons best doen om schone energie mogelijk te maken, voor onze kinderen en kleinkinderen. Ook in mijn werk en in als lid van de adviesraad van EnergieRijk Den Haag en Recharge Earth draag ik dit uit. “